Zmiany w przepisach regulujących prowadzenie ruchu kolejowego w Polsce wymuszają nie tylko aktualizację procedur, ale także wdrażanie nowoczesnych narzędzi informatycznych. Jednym z kluczowych obszarów są rozkazy pisemne, czyli formalne polecenia przekazywane maszynistom w sytuacjach odbiegających od normalnych zasad prowadzenia ruchu.
System RailSoft, w wersji mobilnej (mRails), desktopowej oraz webowej (RailSoft 3.0 WEB), odpowiada na te potrzeby, oferując spójne, cyfrowe środowisko do tworzenia, dystrybucji, archiwizacji i analizy rozkazów pisemnych oraz instrukcji europejskich – w pełnej zgodności z nową wersją instrukcji Ir-1 obowiązującą od 14 grudnia 2025 r.
Podstawa prawna i regulacyjna
Obsługa rozkazów pisemnych w RailSoft została zaprojektowana w oparciu o aktualne i nadchodzące regulacje prawne, w szczególności:
- § 10 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 11 stycznia 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 199),
- Instrukcję o prowadzeniu ruchu pociągów Ir-1 jako zbiór reguł PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.,
- Uchwałę Zarządu PKP PLK S.A. nr 752/2025 z dnia 9 września 2025 r., wprowadzającą zmiany do Ir-1, ogłoszoną w Biuletynie nr 24 z dnia 18 września 2025 r.,
- Regulamin Sieci 2025/2026, podrozdział 2.4 „Ograniczenia ruchu”.
Zmiany te wchodzą w życie 14 grudnia 2025 r., natomiast do 14 czerwca 2026 r. przewoźnicy mają obowiązek wyposażyć maszynistów lub pojazdy kolejowe w urządzenia elektroniczne umożliwiające cyfrowy odbiór rozkazów i ostrzeżeń.
Czym są rozkazy pisemne i instrukcje europejskie?
Rozkazy pisemne (system klasy B – SHP)
Zgodnie z Rozdziałem 8 Instrukcji Ir-1 (§ 58), rozkazy pisemne to formalne polecenia wydawane maszynistom przez dyżurnych ruchu. Stosuje się je dla pociągów poruszających się w systemie sterowania ruchem kolejowym klasy B – SHP.
Służą one do przekazywania:
- zezwoleń,
- poleceń,
- informacji o ograniczeniach i sytuacjach awaryjnych,
- danych dotyczących robót torowych lub uszkodzeń urządzeń SRK.
Rozkazy mogą mieć formę papierową lub elektroniczną i być przekazywane fizycznie, drogą elektroniczną lub za pomocą radiołączności.
Instrukcje europejskie (system klasy A – ERTMS/ETCS)
Instrukcje europejskie pełnią analogiczną funkcję, lecz są przeznaczone dla pociągów poruszających się w systemie klasy A – ERTMS (ETCS wraz z GSM-R). Również one mają charakter formalny, są sporządzane na ujednoliconych formularzach i mogą być dystrybuowane w formie papierowej lub cyfrowej.
RailSoft jako odpowiedź na nowe wymagania
Jedna logika biznesowa, wiele środowisk
Rozszerzenie RailSoft umożliwia obsługę rozkazów pisemnych i instrukcji europejskich w trzech komplementarnych środowiskach:
- mRails (mobilnie) – szybki dostęp w terenie,
- Desktop – rozbudowany interfejs dla dyspozytorów,
- RailSoft 3.0 WEB – dostęp przez przeglądarkę z pełną funkcjonalnością desktopową.
Kluczową cechą rozwiązania jest spójna logika biznesowa oraz synchronizacja danych pomiędzy wszystkimi urządzeniami i platformami.
Funkcjonalności modułu „Rozkazy Pisemne”
RailSoft ma umożliwiać pełną obsługę procesu, od utworzenia dokumentu aż po jego archiwizację i raportowanie.
Tworzenie i edycja
- nowy model struktury rozkazu, zgodny z aktualnymi wytycznymi PKP PLK,
- walidacje i kontrole kompletności danych,
- powiązanie rozkazu z danymi operacyjnymi (numer pociągu, maszynista).
Obieg dokumentu
- generowanie, zatwierdzanie i doręczanie rozkazów,
- obsługa formy papierowej i elektronicznej,
- możliwość wykonania zdjęcia rozkazu (tryb szybki w mRails).
Archiwizacja i eksport
- bezpieczne archiwum cyfrowe,
- eksport do PDF,
- przygotowanie dokumentacji dla organów kontrolnych, takich jak UTK.
Integracje i raportowanie
- integracja z innymi modułami RailSoft,
- rejestr rozkazów pisemnych,
- analizy i statystyki operacyjne dotyczące wydawania rozkazów.
mRails – mobilny dostęp dla maszynistów i służb ruchu
Wersja mobilna mRails została zaprojektowana z myślą o pracy w terenie. Oferuje:
- rejestrację i edycję rozkazów,
- szybkie wydruki rozkazów pisemnych i instrukcji europejskich,
- możliwość wykonania zdjęcia dokumentu,
- natychmiastowy dostęp do aktualnych danych.
To rozwiązanie znacząco skraca czas reakcji i minimalizuje ryzyko błędów w sytuacjach krytycznych.
Desktop i RailSoft 3.0 WEB – centrum zarządzania
Wersja desktopowa oraz webowa zapewniają:
- bogatszy interfejs użytkownika,
- rozszerzone filtry i rejestry,
- integrację z systemami nadrzędnymi i WebAPI,
- pełną funkcjonalność bez względu na miejsce pracy – wystarczy przeglądarka internetowa.
Integracja z REST API PKP PLK
Do 14 czerwca 2026 r. dystrybucja rozkazów będzie realizowana przez PKP PLK z wykorzystaniem REST API, zwracającego dane w formacie JSON. Odpowiedź API będzie zawierać m.in.:
- plik PDF zakodowany w BASE64,
- dodatkowe pola informacyjne.
RailSoft jest przygotowany na tę integrację, co otwiera drogę do:
- przekazywania rozkazów w czasie rzeczywistym,
- braku konieczności zatrzymywania pociągu,
- automatycznej archiwizacji dokumentów,
- eliminacji błędów wynikających z dyktowania treści przez radio.
Korzyści dla użytkowników RailSoft
Wdrożenie modułu „Rozkazy Pisemne” w RailSoft oznacza realne usprawnienia:
- zgodność z Ir-1 obowiązującą od 14 grudnia 2025 r.,
- gotowość na integrację z REST API najpóźniej od 14 czerwca 2026 r.,
- centralizację i cyfryzację obiegu dokumentów,
- redukcję błędów operacyjnych dzięki automatycznym walidacjom,
- pełną przejrzystość i bezpieczeństwo danych,
- szybki dostęp do archiwum podczas kontroli i analiz.
Podsumowanie
Moduł Rozkazy pisemne w RailSoft to narzędzie nowej generacji, które realnie wspiera przewoźników i służby dyspozytorskie w dostosowaniu się do nowych regulacji PKP PLK. Dzięki pełnej zgodności prawnej, cyfryzacji procesów oraz integracji z REST API, RailSoft zapewnia bezpieczeństwo, ciągłość działania i przyszłościowe zarządzanie ruchem kolejowym.
